26 دلو روز خروج قشون سرخ از کشور است و این روز از سویِ مجاهدین به مثابه یک روز افتخار تجلیل می گردد. مجاهدین اما پس از آن که در اثر مبارزات زیاد به پیروزی رسیدند نتوانستند بر سر سفره پیروزی باهم دیگر کنار بیایند و دولت واحد اسلامی تشکیل بدهند. دولت اسلامی که پس از پیروزی مجاهدین شکل گرفت نتوانست یک ظرفیت و راهکار جامع و ملی را برای تنظیم قدرت و رهبری کشور ایجادکند. این دولت از نگاه حزبی و سمتی در اختیار یک قشرخاص سیاسی قرار گرفت و سایر گروه ها به طور اساسی در آن شامل نبودند. از همین رو کار مجاهدین که برای ایجاد حکومت ایده آل اسلامی مبارزه می کردند در فردای پس از تشکیل حکومت اسلامی جنگ برای انحصار قدرت بود و کابل پایتخت هم خانه جنگ و دشمنی بین مجاهدین و مردم افغانستان.
جنگ مجاهدین باعث شد که طالبان و القاعده درکشور روی کار بیایند و جنگ و تباهی در افغانستان هم چنان ادامه داشته باشد. تا این که جامعه جهانی و امریکا مداخله کرد و نظام جدید شکل گرفت. در نظام جدید هم اگر امریکا مثل دفعه قبل افغانستان را تنها می گذاشت شاید بار دیگر جنگ قدرت بین مجاهدین شکل می گرفت و برای مردم افغانستان فرصت زندگی مسالمت آمیز فراهم نمی شد. در این زمان مجاهدین عموماً در قدرت بودند و چون شرایط ملی تغییر کرده بود و امریکا هم به عنوان ناظر و حمایت کننده در پشت سر دولت قرار داشت مشکلِ خیلی جدی در قسمت تقسیم قدرت به وجود نیامد.

البته بعضی وقت ها اگر یکی از سران مجاهدین از قدرت دور بوده اعتراضات و سرو صداهای وجود داشته است که گویا مجاهدین در قدرت نیست و اگر مجاهدین در قدرت نباشد چنین خواهد و چنان خواهدشد، طوری که همین اکنون برخی از سران جهادی از شامل نبودن شان در دستگاه قدرت ناراض اند و از دولت انتقاد می کنند.
خوب این که آدم های با تجربه در دولت باشد چیزی بدی نیست، اما در ارتباط به اینگونه برخوردها و رفتارهای مجاهدین دو نکته قابل تامل است.

1. وقتی از پیروزی شان تجلیل می کنند خوب است که در کنار آن از اشتباهات و کاستی های رفتاری شان هم یاد کنند. زیرا تا زمانی که اشتباهات گذشته خود را درک نکنیم و از تکرار آن جلوگیری نکنیم مشکلات ما حل نمی شود. بناً، زمان که از جهاد و افتخارات جهادی خود تجلیل می کنیم لازم است پرسش های که در رابطه به نوع رفتار ها و کارکردهای مجاهدین وجود دارد هم پاسخ دهیم. جهاد به پیروزی رسید خوب اما بعد از آن چه شد؟ چرا مجاهدینِ باهم برادر به خاطر قدرت باهم دیگر جنگ کردند؟ چرا مجاهدین نتوانستند دولت جامع و واحد ملی و اسلامی در کشور بسازند؟ چرا مجاهدین که به خاطر نجات مردم مبارزه می کردند برای مردم بدبختی آوردند؟ و...
این سئوالات باید پاسخ داده شود و گرنه تجلیل از جهاد و افتخار کردن بنام جهاد به لحاظ دینی و اخلاقی بسیار پرسش بر انگیز است.

2. مجاهدین وقتی از جهاد و تاریخ مبارزات اسلامی شان تجلیل می کنند و یا به این نام و نشان زندگی می کنند، باید نیت خالص اسلامی و ملی داشته باشند. از افتخارات جهادی و مجاهدت باید به عنوان ادای وظایف دینی تجلیل کنند نه این که جهاد را معیار گرفتن قدرت و چوکی دانسته و به این بهانه برای کشور و مردم نگرانی به وجود بیاورند. اصلاً درست نیست که کسی حالا به خاطر بود و نبود خود در قدرت از نام و اعتبار جهاد استفاده کند. مبارزات جهادی بیشتر از دو دهه پیش خاتمه یافته و فعلا جنگ بدین نام وجود ندارد که آن را برای تقسیم قدرت مبنا قرار دهیم. بحث قدرت و تقسیم آن بیشتر یک مساله ملی است و اگر کسی در مورد چگونگی واگذاری مسئولیت های دولتی بحث و نظری دارد باید آن را در چارچوب اصول و موازین حقوقی و سیاسی مطرح کند، که در این خصوص وقتی وارد بحث شویم، مساله بود و نبودیک فرد درقدرت نیست، مساله به کل نظام و مردم افغانستان بر می گردد و همه ی مردم افغانستان خواهان تقسیم قدرت بر اساس واقعیت ها و ارزش های ملی است؛ چیزی که تاحدودی در طول سالها گذشته صورت گرفته و انتظار می رود حکومت وحدت ملی هم به گونه ی درست آن را عملی سازد.